نگهداری گیاه بعد از خرید؛ برنامه‌ی ۷ روز اول
خلاصه‌ی نگهداری گیاه بعد از خرید، روز اول تا هفتم روز اول: باز کردن کارتن، عکس از هر آسیب و خبر دادن همان روز، جای موقت با نور غیرمستقیم در قرنطینه، و وزن کردن گلدان‌های کوچک. روز دوم و سوم: سنجیدن خاک و آبیاری فقط در صورت نیاز، نگاه به زیر برگ‌ها. روز چهارم و پنجم: شروع آفتاب صبح برای ساکولنت‌ها، تست سیب‌زمینی برای پشه‌ی قارچ. روز ششم و هفتم: تست کاغذ سفید برای کنه، بازبینی دوباره‌ی خاک، و هنوز نه کود نه تعویض گلدان. اگر برای گیاه بعدی دنبال گزینه‌ای کم‌دردسر هستید، در گیاهان آپارتمانی و زینتی سراغ سانسوریا، زاموفیلیا و پوتوس بروید؛ این‌ها شوک جابجایی را معمولاً راحت‌تر از فیکوس بنجامین پشت سر می‌گذارند. سوالات متداول گیاه تازه رسیده را همان روز آب بدهم؟ فقط اگر خاکش خشک باشد. خیلی وقت‌ها خاک هنوز کمی رطوبت دارد و آبیاری اضافه روی ریشه‌ای که در شوک است، خطر پوسیدگی را بالا می‌برد. استثنا پک‌های ساکولنت با گلدان کوچک است که ممکن است کاملاً خشک رسیده باشند. چند روز بعد از خرید می‌توانم گلدان گیاه را عوض کنم؟ دست‌کم دو تا چهار هفته صبر کنید و اگر پاییز یا زمستان است، برای بیشتر گیاهان تا بهار. فقط گلدان شکسته، خاک خیس و بدبو یا گیاهی که مدام می‌افتد دلیل تعویض فوری است. چرا بعد از خرید گیاه برگ‌هایش زرد شد یا ریخت؟ معمولاً شوک جابجایی است: تغییر نور، دما و رطوبت باعث می‌شود گیاه چند برگ قدیمی را رها کند. اگر برگ‌های جوان سالم‌اند و ساقه سفت است، فقط صبر کنید؛ زردی برگ‌های جوان یا نرم شدن ساقه نیاز به بررسی دارد. کی به گیاه تازه کود بدهم؟ دست‌کم یک ماه بعد از رسیدن، و در پاییز و زمستان برای بیشتر گیاهان وقتی رشد بهاره شروع شد. گیاهی که هنوز ریشه‌اش با شرایط تازه کنار نیامده، از کود استفاده‌ی درستی نمی‌کند
۷ روز اول بعد از رسیدن گیاه اینترنتی؛ چه کنیم؟
در هفته‌ی اول نگهداری گیاه بعد از خرید اینترنتی، چند کار ساده و چند «دست نزدن» به‌موقع از هر مراقبت ویژه‌ای مهم‌تر است: بسته را با حوصله باز کنید، هر آسیبی را همان لحظه عکس بگیرید، پیش از آبیاری خاک را بسنجید، گیاه را چند روز دور از گیاهان دیگر نگه دارید و فعلاً گلدانش را عوض نکنید. گیاهی که چند روز در تاریکی کارتن بوده، باید با نور، دما و هوای خشک خانه‌ی شما کنار بیاید و هر تغییر اضافه این شوک جابجایی را طولانی‌تر می‌کند.
پایین‌تر کارهای هفته‌ی اول را به ترتیب زمان آورده‌ایم، با نکته‌های جدا برای پک‌های ساکولنت کوچک، گیاهان بزرگ در گلدان سطل و گیاهان بنسای‌فرم. اگر گیاه در روزهای سرد رسیده، اول نکته‌های سرمازدگی در مسیر ارسال را ببینید.
کارتن را ایستاده و جایی باز کنید که ریختن خاک مهم نباشد. چسب را با قیچی یا تیغ کم‌عمق ببرید؛ تیغی که عمیق فرو برود ممکن است برگ یا ساقه‌ای را که به دیواره‌ی کارتن چسبیده ببرد. گیاه را با گرفتن گلدان یا پایه‌ی ساقه از کارتن بیرون بیاورید، نه با کشیدن برگ‌ها.
خاکی که در مسیر ریخته را جمع کنید، دوباره دور طوقه بریزید و آرام فشار دهید.
برگ‌های سالمِ افتاده‌ی اچوریا و سدوم را دور نریزید؛ روی خاک خشک ریشه می‌دهند. برگ ساکولنت غوره‌ای (Sedum morganianum) با کمترین تماس می‌افتد و این عیب گیاه نیست.
شاخه‌ی شکسته‌ی پوتوس را در لیوان آب بگذارید؛ معمولاً ظرف چند هفته ریشه می‌دهد.
پک‌ها طبق شرایط و ضوابط خرید بر اساس موجودی و به‌صورت متنوع چیده می‌شوند، پس ترکیب دقیق گیاهان ممکن است با عکس فرق کند. کم بودن تعداد یا گیاه آسیب‌دیده اما موضوع دیگری است. حتما در زمان تحویل از باربری و یا اسنپ گیاه را چک کنید.
بررسی سفارش شهرستان در واقع در دفتر باربری شروع می‌شود: طبق همان شرایط، باید پیش از امضای رسید بسته را نگاه کنید و آسیب را روی رسید بنویسید، چون تحویل گرفتن بار یعنی تأیید سلامت سفارش. چه با باربری تحویل گرفته‌اید چه با پیک، پیش از جابه‌جا کردن گیاه از بیرون کارتن، برچسب، گلدان شکسته و بخش آسیب‌دیده عکس بگیرید و موضوع را همان روز از طریق صفحه‌ی شکایات یا شماره‌ی پشتیبانی ۰۹۱۹۲۶۸۴۹۰۶ خبر دهید.
روز اول تا سوم: گیاه را کجا بگذاریم؟
گیاه را یک‌باره نه زیر آفتاب مستقیم بگذارید و نه ته اتاق کم‌نور. چند روز اول، جایی با نور زیاد ولی غیرمستقیم، دور از بخاری، شوفاژ و کولر و نزدیک در و پنجره، بهترین جاست.
ساکولنت‌ها و کاکتوس‌ها بعد از چند روز تاریکی ممکن است زیر آفتاب تند بعدازظهر بسوزند. از روز سوم یا چهارم یکی دو ساعت آفتاب صبح بدهید و طی یکی دو هفته زیادش کنید. طبق شرایط فروشگاه، گلخانه در بهار و تابستان با توری سایه‌انداز پوشانده می‌شود و رنگ ساکولنت‌های رنگی در آن فصل‌ها به سبز می‌زند؛ پس گیاهی که در این فصل‌ها خریده‌اید به نور کمتری عادت دارد و آرام‌تر باید آفتابی شود. در خانه هم اگر نور کافی نباشد، رنگ ساکولنت‌های رنگی کم‌کم به سبز برمی‌گردد.
گیاهان برگ‌دار، به‌خصوص فیکوس‌ها، به جابه‌جایی حساس‌اند. فیکوس بنجامین ممکن است بعد از رسیدن مقداری برگ بریزد، چون برگ‌هایش برای نور گلخانه ساخته شده‌اند. جای دائمی‌اش را از همان اول با نور کافی انتخاب کنید و مدام جابه‌جایش نکنید.
روز دوم تا هفتم: پیش از آبیاری، خاک را بسنجید
گیاه را به خاطر اینکه «تازه رسیده» آب ندهید. خیلی وقت‌ها خاک هنوز رطوبت دارد و گیاهی که ریشه‌اش در شوک است، در خاک خیس زودتر آسیب می‌بیند. سه راه ساده برای سنجیدن:
۱. انگشت: تا بند اول، حدود ۲ تا ۳ سانتی‌متر، در خاک فرو کنید. برای گیاهان برگ‌دار اگر این لایه خشک است وقت آبیاری است؛ ساکولنت و کاکتوس باید تا عمق بیشتری خشک باشند.
۲. سیخ چوبی یا چاپستیک: تا نزدیک ته گلدان فرو کنید و چند دقیقه بعد بیرون بکشید. اگر خاک مرطوب و تیره به آن چسبیده، صبر کنید.
۳. وزن گلدان: گلدان‌های کوچک و متوسط را روز اول و بعد از اولین آبیاری کامل بلند کنید تا فرق وزن خیس و خشک دستتان بیاید. گلدانی که محسوس سبک شده، خشک است.
وقتی آب می‌دهید، آن‌قدر بدهید که از سوراخ زیر گلدان بیرون بزند و آب جمع‌شده در زیرگلدانی را بعد از نیم ساعت خالی کنید. کود را هم برای دست‌کم یک ماه بعد بگذارید.
پک‌های ساکولنت با گلدان ۶ و ۸
در پک‌های ۱۶تایی ساکولنت با گلدان ۸ و پک‌های گلدان ۶، حجم خاک آن‌قدر کم است که در آپارتمان گرم گاهی ظرف چند روز کاملاً خشک می‌شود. هر دو سه روز با انگشت بسنجید و فقط وقتی خاک تا ته خشک شد، آب بدهید. روش راحت برای این گلدانها، اگر زیرشان سوراخ دارد، آبیاری از زیر است: ده دقیقه در سینی کم‌عمقی از آب بگذارید تا خاک از پایین خیس شود و بعد بگذارید آب اضافه بچکد. روی برگ‌ها و وسط رزت اچوریا آب نپاشید.
گیاهان بزرگ در گلدان سطل
در گلدان سطل، سطح خاک ممکن است خشک باشد و ته گلدان هنوز خیس. به سطح اعتماد نکنید و یک سیخ چوبی بلند تا عمق گلدان فرو کنید. این گلدانها را نمی‌شود بلند کرد، پس جای دائمی را پیش از اولین آبیاری انتخاب کنید؛ جابه‌جا کردن گلدان سطلِ خیس هم سخت است و هم ریشه را تکان می‌دهد.
گیاهان بنسای‌فرم
گلدان کم‌عمق بنسای زود خشک می‌شود، پس سنجیدن خاک را روزانه انجام دهید. اگر گلدان سرامیکی سوراخ زهکش ندارد، روش آبیاری در گلدان سرامیکی بدون سوراخ [لینک داخلی به مقاله‌ی ۱۳: آبیاری گلدان سرامیکی بدون سوراخ را دنبال کنید. بنسای آدنیوم و فیکوس جنگلی گیاه داخل خانه‌اند و نور زیاد می‌خواهند، اما بنسای افرا ژاپنی و کاج کونیکا گیاه فضای بازند و باید در بالکن یا کنار پنجره‌ای خنک بمانند. اگر افرا در پاییز رنگ عوض کرد و برگ ریخت، به خواب زمستانی می‌رود و آسیب مسیر نیست.
کل هفته: قرنطینه و آفت‌یابی
گیاه تازه را دو هفته در اتاقی جدا نگه دارید، یا اگر نمی‌شود، جایی که برگ‌هایش به گیاهان دیگر نرسد. برای گیاه بزرگی مثل فیکوس که جابه‌جایی اذیتش می‌کند، اگر جای دائمی‌اش از بقیه فاصله دارد، قرنطینه را همان‌جا بگذرانید. آفت‌ها خیلی وقت‌ها روز اول دیده نمی‌شوند؛ تخم یا لارو هستند یا زیر برگ و لای ساقه پنهان‌اند. هفته‌ی اول دو بار این سه آفت را بگردید:
شپشک آردآلود: توده‌های سفید پنبه‌ای در محل اتصال برگ به ساقه، زیر برگ‌ها و در کاکتوس‌ها لای خارها. چند عدد را می‌شود با گوش‌پاک‌کن آغشته به الکل برداشت.
کنه‌ی تارتن: نقطه‌های ریز و کم‌رنگ روی برگ و گاهی تار بسیار نازک. یک کاغذ سفید زیر شاخه بگیرید و شاخه را تکان دهید؛ اگر نقطه‌های ریز راه رفتند یا با کشیدن انگشت ردی قرمز یا سبز گذاشتند، کنه دارید.
پشه‌ی قارچ: مگس‌های ریز سیاه روی خاک. یک برش سیب‌زمینی خام روی خاک بگذارید و یکی دو روز بعد زیرش را نگاه کنید؛ لاروهای ریز سفید نشانه‌ی آلودگی خاک است. خشک‌تر نگه داشتن سطح خاک بهترین شروع درمان است.
اگر آفتی دیدید، گیاه را همچنان جدا نگه دارید، عکس بگیرید و با پشتیبانی مشورت کنید.
چرا تعویض گلدان بعد از خرید را باید عقب انداخت؟
تعویض گلدان تقریباً همیشه به ریشه‌های ریز آسیب می‌زند. اگر این را روی شوک جابجایی گیاه بگذارید، گیاه دو فشار را هم‌زمان تحمل می‌کند و نتیجه‌اش معمولاً زردی و ریزش بیشتر است. دست‌کم دو تا چهار هفته صبر کنید؛ اگر گیاه در پاییز یا زمستان رسیده، برای بیشتر گیاهان بهتر است تعویض گلدان را به بهار بسپارید.
