فیکوس ببری، شرابی یا بلک؟ راهنمای انتخاب الاستیکا

فیکوس ببری، شرابی یا بلک؟

مقایسه و انتخاب فیکوس الاستیکا برای خانه

فیکوس ببری، فیکوس شرابی و فیکوس بلک هر سه یک گونه‌اند: Ficus elastica یا همان فیکوس الاستیکا که در دنیا به «درخت لاستیک» معروف است. فرق اصلی‌شان رنگ برگ است و همین رنگ تعیین می‌کند هر کدام چقدر نور لازم دارد. بلک با برگ‌های تقریباً سیاه در نور متوسط هم سرحال می‌ماند؛ ببری و شرابی برگ ابلق دارند و برای حفظ رنگشان اتاق روشن‌تری می‌خواهند.پس سؤال اصلی این نیست که کدام قشنگ‌تر است؛ این است که گلدان قرار است کجا بنشیند.فیکوس ببری، شرابی و بلک هر سه الاستیکا هستند؛ پس فرقشان کجاست؟فیکوس الاستیکا بومی شمال شرق هند و نپال تا جنوب شرق آسیا و اندونزی است. در طبیعت درخت بزرگی می‌شود، اما در گلدان و داخل خانه معمولاً بین یک تا سه متر قد می‌کشد. برگ‌هایش پهن و چرمی است و هر برگ تازه داخل یک غلاف نازک رشد می‌کند.بلک، شرابی و ببری سه رقم زینتی از همین گونه‌اند که برای رنگ برگ انتخاب و تکثیر شده‌اند. ساختار گیاه، نوع خاک، نیاز آبی و حساسیتشان به سرما یکی است. تفاوت اصلی در مقدار سبزینه‌ی برگ است و همین روی نیاز نوری و سرعت رشد اثر می‌گذارد.دو گیاه دیگر هم در فروشگاه ما اسم فیکوس دارند اما الاستیکا نیستند: فیکوس بنجامین ابلق و فیکوس جنگلی. هر دو برگ‌های کوچک دارند، گونه‌های دیگری از جنس فیکوس‌اند و این مقایسه شامل آن‌ها نمی‌شود.اسم‌های بازار ایران با کدام رقم‌ها جور درمی‌آید؟صادقانه بگوییم: نام‌های تجاری بازار ایران یک‌به‌یک با رقم‌های ثبت‌شده‌ی جهانی جور نمی‌شوند. گاهی دو فروشنده یک گیاه را با دو اسم می‌فروشند و گاهی یک اسم روی دو گیاه متفاوت گذاشته می‌شود. نزدیک‌ترین تطبیق‌ها این‌هاست:فیکوس بلک: رقم تیره‌ای که در دنیا با برچسب‌های 'Burgundy'، 'Black Prince' یا 'Abidjan' فروخته می‌شود. برگ بالغ سبز خیلی تیره تا تقریباً سیاه و براق است و برگ تازه از یک غلاف قرمز بیرون می‌آید.فیکوس شرابی: در فروشگاه ما شرابی همان الاستیکای ابلق با ترکیب سبز، کرم و صورتی است؛ یعنی نزدیک به رقم‌های 'Ruby' و 'Belize'. نمونه‌اش فیکوس الاستیکا شرابی با گلدان سفید سرامیکی است. در بعضی فروشگاه‌ها اما «شرابی» به همان نوع تیره‌ی 'Burgundy' گفته می‌شود، چون برگ‌های جوانش ته‌رنگ قرمز دارند. بیشترین سوءتفاهم خریدارها از همین‌جاست.فیکوس ببری: به فرم ابلقی گفته می‌شود که لکه‌ها یا رگه‌های نامنظم کرم، سبز روشن و سبز تیره دارد و صورتی در آن کم است یا دیده نمی‌شود. شبیه‌ترین رقم‌های شناخته‌شده به آن 'Shivereana' با برگ مرمری و خال‌خال، و گاهی 'Tineke' با حاشیه‌ی کرم است. بعضی تولیدکننده‌ها همین گیاه را «الاستیکا ابلق» هم می‌نامند.قاعده‌ی عملی این است که موقع خرید به عکس برگ نگاه کنید، نه فقط به اسم. عکس‌های سایت ما از خود گیاهان در گلخانه گرفته شده‌اند؛ مثلاً در صفحه‌ی فیکوس ببری طرح برگ را می‌توانید از نزدیک ببینید.

دو ستون ابلق شبیه هم‌اند و تفاوت فیکوس شرابی و ببری بیشتر سلیقه‌ای است. شرابی گرم‌تر و صورتی‌تر است و با دکور کرم، چوب روشن و پارچه‌های گرم جور می‌شود. ببری سردتر و آرام‌تر است و کنار رنگ‌های طوسی و سفید بهتر می‌نشیند. نگهداری هر دو یکی است؛ اگر بین این دو مردد هستید، پک دو عددی فیکوس شرابی و ببری این انتخاب را از دوشتان برمی‌دارد.

چرا فیکوس ابلق نور بیشتری می‌خواهد و گاهی سبز می‌شود؟

بخش‌های کرم و سفید برگ ابلق سبزینه‌ی کمی دارند یا اصلاً ندارند. پس هر برگ ببری یا شرابی سطح کمتری برای ساختن غذا دارد و گیاه این کمبود را با نور بیشتر جبران می‌کند. در نور ناکافی، کندتر رشد می‌کند و برگ‌های تازه را سبزتر می‌سازد. برگ‌های قدیمی رنگشان عوض نمی‌شود، ولی هر برگ جدید کمی سبزتر از قبلی درمی‌آید. در شرابی، اولین چیزی که در کم‌نوری از دست می‌رود رنگ صورتی است.

پدیده‌ی دیگر «برگشت» است: گاهی یک شاخه‌ی کاملاً سبز روی گیاه ابلق ظاهر می‌شود. این شاخه چون سبزینه‌ی بیشتری دارد سریع‌تر رشد می‌کند و اگر رهایش کنید، کم‌کم بر بقیه‌ی گیاه غلبه می‌کند. شاخه‌ی تمام‌سبز را تا جایی که از چوب ابلق جدا شده ببرید و گلدان را به جای روشن‌تری منتقل کنید.

نور زیاد هم حدی دارد. آفتاب مستقیم و داغ بعدازظهر تابستان از پشت شیشه، اول بخش‌های کرم برگ را می‌سوزاند و لکه‌های قهوه‌ای و خشک به جا می‌گذارد. هدف نوری است که روشن باشد اما نسوزاند: فاصله‌ی یک تا دو متری از پنجره‌ی روشن، پنجره‌ی شرقی با آفتاب صبح، یا پنجره‌ی جنوبی و غربی با پرده‌ی توری.

نگهداری فیکوس الاستیکا؛ چهار کاری که برای هر سه نوع مهم است آبیاری وقتی سطح خاک خشک شدوقتی ۳ تا ۵ سانت بالای خاک خشک شد آب بدهید؛ انگشتتان را تا بند دوم در خاک فرو کنید تا مطمئن شوید. آبیاری کامل باشد تا آب از کف گلدان بیرون بزند و آب زیرگلدانی را بعد از ربع ساعت خالی کنید. در ماه‌های گرم این معمولاً حدود هفته‌ای یک بار پیش می‌آید و در زمستان هر دو هفته یا کمتر. زرد شدن و ریزش برگ‌های پایینی با خاک همیشه‌خیس یعنی آبیاری زیاد؛ برگ‌های آویزان با خاک خشک یعنی تشنگی.جای ثابت، دور از سرما و بادفیکوس به تغییر حساس است. جابه‌جایی ناگهانی، تغییر شدید نور، باد سرد کنار در ورودی یا هوای داغ بخاری همه می‌توانند باعث ریزش برگ شوند. یک بار جای مناسب را انتخاب کنید و گیاه را همان‌جا نگه دارید. چرخاندن گلدان به اندازه‌ی یک‌چهارم دور هر چند هفته یک بار، برای اینکه گیاه یک‌طرفه رشد نکند، اشکالی ندارد. دمای مناسب ۱۸ تا ۲۷ درجه است و بهتر است هرگز زیر ۱۳ درجه نرود.ریختن چند برگ پایینی در هفته‌های اول بعد از رسیدن گیاه طبیعی است. کارهای درست آن روزها را در ۷ روز اول بعد از رسیدن گیاه اینترنتی نوشته‌ایم. اگر در پاییز یا زمستان سفارش می‌دهید، مطلب خطر سرمازدگی گیاه در مسیر ارسال را هم بخوانید؛ الاستیکا به سرما حساس است.تمیز کردن برگ‌هاگرد و خاک روی برگ‌های پهن الاستیکا جلوی رسیدن نور را می‌گیرد و در انواع ابلق این اثر بیشتر است. هر چند هفته یک بار دو طرف برگ را با پارچه‌ی نرم و نمدار پاک کنید و با دست دیگر پشت برگ را نگه دارید تا نشکند. مالیدن شیر یا روغن لازم نیست و لایه‌ی چسبنده‌ای می‌گذارد که گرد بیشتری جذب می‌کند.

هرس برای پرپشت شدن الاستیکا تمایل دارد با یک ساقه‌ی بلند و تک بالا برود. اگر گیاه پرپشت‌تری می‌خواهید، در بهار یا اوایل تابستان سر ساقه را کمی بالاتر از یک گره‌ی برگ ببرید؛ معمولاً یک تا سه شاخه‌ی تازه زیر محل برش درمی‌آید. موقع هرس دستکش بپوشید و زیر گلدان روزنامه پهن کنید، چون شیرابه‌ی زیادی بیرون می‌زند و روی فرش و لباس لک می‌گذارد. یک دستمال کاغذی نمدار را روی محل برش نگه دارید؛ جریان شیرابه معمولاً بعد از چند دقیقه بند می‌آید.شیرابه‌ی سفید فیکوس الاستیکا؛ مراقب پوست، چشم و حیوان خانگی باشیداز هر برش یا برگ شکسته‌ی الاستیکا شیرابه‌ی سفید و شیری بیرون می‌آید. این شیرابه روی پوست حساس ممکن است قرمزی و خارش ایجاد کند و اگر به چشم برسد سوزش شدیدی می‌دهد؛ در این صورت چشم را چند دقیقه با آب فراوان بشویید. اگر به لاتکس حساسیت دارید، موقع هرس دستکش غیرلاتکسی بپوشید.برای گربه و سگ، فیکوس الاستیکا جزو گیاهان سمی حساب می‌شود. جویدن برگ یا ساقه معمولاً به تحریک دهان، آب‌ریزش، استفراغ و گاهی اسهال منجر می‌شود و تماس شیرابه با پوست هم ممکن است التهاب ایجاد کند. شدت مسمومیت معمولاً خفیف تا متوسط است، اما اگر حیوانتان اهل جویدن گیاه است، گلدان را دور از دسترسش بگذارید، برگ‌های ریخته را جمع کنید و در صورت بروز علائم با دامپزشک تماس بگیرید. همین احتیاط برای کودک نوپا هم لازم است.

اتاقتان چطور است؟ راهنمای انتخاب فیکوس ببری، شرابی یا بلکاتاق با پنجره‌ی شمالی، دفتر کاری با نور متوسط، یا جایی دو سه متر دورتر از پنجره: فیکوس بلک. تنها گزینه‌ای است که در نور متوسط رنگش را از دست نمی‌دهد. فیکوس بلک با ارتفاع حدود ۱۲۰ سانت برای کنج پذیرایی اندازه‌ی مناسبی دارد.پذیرایی روشن با پنجره‌ی شرقی یا جنوبی و پرده‌ی توری: فیکوس شرابی. در این نور صورتی برگ‌ها پررنگ می‌ماند.گوشه‌ای روشن کنار مبل یا میز کار که برگ از نزدیک دیده می‌شود: فیکوس ببری. طرح مرمری‌اش از فاصله‌ی نزدیک بهتر دیده می‌شود.اولین گیاه بزرگتان است یا ممکن است گاهی آبیاری یادتان برود: باز هم فیکوس بلک، که در برابر اشتباه‌های کوچک صبورتر است.اگر می‌خواهید هر سه را کنار هم داشته باشید، ابلق‌ها را نزدیک‌تر به پنجره بچینید و بلک را یک قدم عقب‌تر. پک چهار عددی فیکوس شامل دو شرابی، یک ببری و یک بلک برای همین ترکیب است و بقیه‌ی مدل‌ها را هم در صفحه‌ی فیکوس‌های فروشگاه کنار هم می‌بینید.